Jongeren voelen zich Europees, maar de EU voelt ver weg
10/02/2026
Jongeren voelen zich Europees, maar missen inspraak, duidelijke informatie en een gevoel van nabijheid. Dat is de belangrijkste conclusie uit een grote bevraging die de Vlaamse Jeugdraad hield bij 1.000 jongeren, in het kader van de EU Jeugddialoog (11e cyclus). Het centrale thema? EU Youth Goal 1: Connecting EU with Youth, onder het voorzitterschap van Polen, Denemarken en Cyprus.
Europadag
Vandaag, 9 mei 2026, is Europadag. Terwijl jongerenvertegenwoordigers uit heel Europa samenkomen in Tromsø (Noorwegen) voor de Algemene Vergadering van het Europees Jeugdforum, is dit het perfecte moment om de resultaten van onze EU-bevraging te delen met jullie.
Wat begon als een vredesproject tussen zes landen, is uitgegroeid tot een Unie van 27 landen, gebouwd op mensenrechten, gelijkwaardigheid en democratie. Die waarden zijn vandaag relevanter dan ooit, maar staan ook onder druk. Geopolitieke spanningen, polarisatie, groeiende ongelijkheid en wantrouwen in de politiek: het zijn allemaal uitdagingen die de vraag oproepen of jongeren zich nog verbonden voelen met het Europese project.
Om die vraag te beantwoorden, voerde de Vlaamse Jeugdraad een grootschalige bevraging uit bij zo'n duizend jongeren. De resultaten laten zien dat jongeren zich Europees voelen en veel belang hechten aan Europese waarden, maar ook dat ze afstand, een gebrek aan inspraak en te weinig toegankelijke informatie ervaren.
Precies op de dag waarop Europa zichzelf viert én waarop jongeren uit heel Europa samenkomen om mee richting te geven aan haar toekomst, willen we met deze publicatie de stem van jongeren binnenbrengen in het Europese debat.
Waarom deze bevraging?
De EU Jeugddialoog is een officieel participatieproces dat jongeren en beleidsmakers uit heel Europa samenbrengt rond actuele Europese thema’s. In de 11e cyclus (2025-2026) stond één vraag centraal: hoe kan de EU beter aansluiten bij de leefwereld van jongeren?
Jeugdraden uit heel Europa gingen daarom met jongeren in gesprek over:
hoe verbonden ze zich voelen met de EU
hoeveel vertrouwen ze hebben in Europese instellingen en hoeveel inspraak ze ervaren
hoe belangrijk Europese waarden voor hen zijn
hun ervaringen met Europese programma’s zoals Erasmus+ en het European Solidarity Corps.
Met deze bevraging brengen we de stem van Vlaamse jongeren binnen in het Europese debat, en formuleren we signalen en aanbevelingen voor beleidsmakers op Vlaams, Belgisch en Europees niveau.
Wat denken jongeren over de EU?
Jongeren identificeren zich duidelijk als Europeaan: 77% zegt zich sterk Europees te voelen. Maar tegelijk zegt 63% zich niet betrokken te voelen bij wat de EU doet. Die kloof is opvallend, en komt steeds opnieuw terug in de antwoorden.
Jongeren zijn allesbehalve onverschillig. Ze herkennen zich in Europese waarden en kansen, en hebben duidelijke ideeën, verwachtingen en zorgen. Maar ze ervaren het Europese beleid als te complex, te ver weg en moeilijk toegankelijk.
Waarom jongeren zich niet betrokken voelen?
Volgens hen ligt dit vooral aan:
een gebrek aan begrijpelijke informatie (46%)
het gevoel dat de EU te complex en afstandelijk is (27%)
weinig echte inspraakmogelijkheden (21%)
Veel jongeren zeggen dat ze het nieuws wel volgen, maar zelden begrijpen wat Europese beslissingen concreet betekenen voor hun leven.
"Heel het systeem lijkt moeilijk te begrijpen, bijvoorbeeld de Europese Raad, Commissie, top, ... Heel veel verschillende instellingen."
Het gevoel van inspraak van jongeren in het EU‑beleid scoort vrij laag: gemiddeld 2,8 op 5. Amper 2% van de jongeren voelt een hoge mate van invloed.
Het vertrouwen in Europese instellingen is gematigd positief (gemiddeld 3,3 op 5), maar zeker niet vanzelfsprekend.
Jongeren geven aan dat hun vertrouwen vooral zou groeien door:
meer transparantie,
minder invloed van lobbygroepen,
en politici die echt luisteren en verantwoording afleggen.
Opvallend: jongeren met een migratieachtergrond hebben gemiddeld minder vertrouwen in Europese instellingen dan jongeren zonder migratieachtergrond.
Europese waarden onder druk
Hoewel jongeren zich herkennen in Europese waarden, maken ze zich zorgen over hoe die vandaag worden toegepast. 66% vindt dat Europese waarden onder druk staan.
De waarden die jongeren het belangrijkst vinden zijn:
gelijkheid ongeacht afkomst, gender of geaardheid
respect voor mensenrechten
vrede, democratie en samenwerking
Volgens jongeren worden die waarden vooral bedreigd door racisme en discriminatie, haat tegenover LGBTQIA+‑personen, fake news en de opkomst van extreemrechts.
Europese spanningen
Bijna 3 op 4 jongeren (73%) ervaart duidelijke spanningen tussen groepen mensen in Europa. Ze linken die spanningen vooral aan:
migratie en racisme,
politieke polarisatie,
internationale conflicten,
en mensenrechtenkwesties.
Jongeren benadrukken dat solidariteit en verbondenheid enkel kunnen groeien als Europa blijft investeren in ontmoeting, dialoog en inclusie.
"Ik heb het gevoel dat alles veel extremer wordt, zowel links als rechts. Er is weinig plaats voor nuance."
Europees engagement leeft, maar is niet altijd zichtbaar
Europese programma’s kunnen echt een verschil maken, maar zijn niet altijd even bekend.
93% kent Erasmus+
maar slechts 24% heeft ooit gehoord van het European Solidarity Corps.
Toch gelooft 74% van de jongeren dat deelname aan Europese projecten hen een actievere burger maakt. 70% wil deelnemen aan een Europees project.
De drempel is wel hoger voor jongeren zonder universitair opgeleide ouders. Ook hier vragen jongeren om duidelijke en eenvoudige uitleg, begeleiding en eerlijke toegang voor iedereen.
'Betrek ons!'
Jongeren willen geen Europa dat over hen praat, maar een Europa dat met hen praat. Ze vragen geen symbolische participatie, maar echte betrokkenheid, duidelijke communicatie en beleid dat vertrekt vanuit hun realiteit.
Goed nieuws!
De Europese Commissie heeft net een bevraging gelanceerd over de nieuwe EU-jeugdstrategie. Ze willen weten wat jij belangrijk vindt en waar het Europees jeugdbeleid de komende jaren volgens jou op moet inzetten.
Hoe invullen?
De bevraging is helaas niet zo laagdrempelig. Het Departement Cultuur, Jeugd en Media maakte daarom een handig document met stap-voor-stap uitleg hoe je de bevraging juist kan invullen.
Jouw mening telt, dus laat van je horen! De bevraging loopt nog tot en met 16 juli 2026.
Meer weten?
Lees hier het volledige rapport van de EU Jeugddialoog (2025-2026)
