Advies Beleidsplan Ruimte Vlaanderen

Er is een nieuw Beleidsplan Ruimte Vlaanderen op komst. Een groot plan met een strategische visie en een kompas voor waar ons ruimtebeleid naartoe moet. Het plan werkt ook rond energie, water, wonen, economie, biodiversiteit en land- en tuinbouw.

Wat is het Beleidsplan Ruimte Vlaanderen?

De Vlaamse Regering heeft op 14 juli 2025 een conceptnota goedgekeurd voor het Beleidsplan Ruimte Vlaanderen. Deze nota bouwt verder op een strategische visie die de Vlaamse Regering in 2018 heeft goedgekeurd en geeft de richting aan voor een volwaardig en definitief beleidsplan. Dit plan heeft als doel om bewuster en duurzamer om te gaan met de manier waarop we ruimte gebruiken in Vlaanderen, wil minder open ruimte verder bebouwen en onze ruimte ook meer bestand maken voor ons klimaat.

Wat deden wij hier al rond?

We werken al jaren in brede zin rond het thema ruimte, en hielden de voorbije jaren bevragingen en workshops met jongeren en stelden hen open vragen zoals ‘Wat valt er jou op in je buurt?’. We schreven adviezen over Groenboeken, Strategische visies en maakten ruimterapporten en adviezen op over wonen, ruimte, en we schreven mee aan beleidsplannen en conceptnota’s.

We gingen jaarlijks in gesprek via de verticale overleggen met de leden van de Vlaamse Regering en werkten bij het laatste Jeugd- en Kinderrechtenbeleidsplan 2025-2029 ook mee aan de prioriteit Ruimte om jong te zijn. Er werd ook specifiek voor dit plan door Kind & Samenleving een participatietraject gehouden met kinderen uit het 5e en 6e leerjaar van twee basisscholen (Gent en Stabroek) om te onderzoeken hoe kinderen wonen ervaren en welke kwaliteiten zij belangrijk vinden aan hun (toekomstige) woning en woonomgeving.

[1] Departement Cultuur, Jeugd & Media, Departement Omgeving en Kind & Samenleving, 2026, De stem van kinderen en jongeren in het BRV.

Wat kwam hiervoor?

In november 2025 gaven we advies op deze conceptnota Beleidsplan Ruimte Vlaanderen (BRV). Op 11 september 2026 werd een nieuwe stap gezet naar dit nieuwe BRV met een goedkeuring door de Vlaamse Regering, in afwachting van de verdere adviezen en definitieve goedkeuring. We gaan in dit advies dus graag na of er rekening gehouden werd met onze punten en geven advies op het volledige besluit.

Participatie is geen snelle check.

Vlaamse Jeugdraad

Hoe kijken wij naar dit plan?

In grote lijnen lezen we graag de ambities in dit BRV, we zijn blij dat er ambitie getoond wordt om het nettoruimtebeslag niet verder te laten oplopen en onze landschappen klimaatrobuuster te krijgen. Wel blijven we vragen om kinderen en jongeren sterker mee te nemen in dit verhaal. Het rapport van Kind & Samenleving komt bijvoorbeeld hier en daar aan bod, maar zou veel meer geïntegreerd verwerkt moeten worden in dit plan. Participatie is geen snelle check, maar diepgaand inhoudelijk praten over een toekomstbeeld en de perspectieven van verschillende groepen meenemen in de uiteindelijke visie.

Een plan gericht op kinderen en jongeren legt de lat vaak hoger, werkt vaak inclusiever en ook voor oudere doelgroepen van verschillende achtergronden. In grote lijnen lezen we graag de ambities in dit BRV, we zijn blij dat er ambitie getoond wordt om het nettoruimtebeslag niet verder te laten oplopen en onze landschappen klimaatrobuuster te krijgen. Wel blijven we vragen om kinderen en jongeren sterker mee te nemen in dit verhaal. Het rapport van Kind & Samenleving komt bijvoorbeeld hier en daar aan bod, maar zou veel meer geïntegreerd verwerkt moeten worden in dit plan.

In het bijzonder missen we een visie op jeugdplekken in dit toekomstbeeld, terwijl kinderen, jongeren én jeugdorganisaties een sterke rol zouden kunnen opnemen in het ruimtebeleid.

Participatie is geen snelle check, maar diepgaand inhoudelijk praten over een toekomstbeeld en de perspectieven van verschillende groepen meenemen in de uiteindelijke visie. Een plan gericht op kinderen en jongeren legt de lat vaak hoger, werkt vaak inclusiever en ook voor oudere doelgroepen van verschillende achtergronden.

Hoe schreven we dit advies?

We hoorden in dit adviestraject organisaties zoals KSA, KLJ en Kind & Samenleving, steunden op onze vorige adviestrajecten rond klimaat en ook de beleidswerkgroep jeugdinfrastructuur van het jeugdwerk gaf feedback.

Enkele belangrijke adviespunten

Bouw garanties in om het ruimtebeslag te verminderen, los van woorden als verharding, bouwshift of betonstop, en zorg dat deze doelstelling gehaald wordt.
Zet verder in op participatief beleid en pas de adviezen van de verschillende stakeholders verder toe voor een gedragen toekomstbeeld.
Ruimte voor kinderen en jongeren wordt schaarser. Zet nog sterker in op het perspectief van kinderen en jongeren in alle beleidskaders en werk aan inclusieve jeugdruimte cf. het JKP.
Betrek jeugdorganisaties bij (de uitvoering van) dit plan. Zij zijn een cruciaal deel van de dynamiek van publieke ruimte.

We schreven ook adviespunten per beleidsdomein:

Denk bij toekomstgericht wonen ook aan kinderen en jongeren, zet in op wat kinderen en jongeren zelf als kwaliteitsvol wonen zien.
Zet in op een toekomstgericht ruimtebeleid zonder de oorspronkelijke functies van ruimte te verliezen.
We zijn blij met de aandacht voor een circulaire economie, zet nog sterker en sneller in op een duurzame en koolstofarme economie.
We zien de gevolgen van ons falend waterbeleid van de voorbije decennia en zijn blij dat hier sterk op ingezet wordt. Neem ook hierbij het perspectief van kinderen en jongeren mee.
Zorg voor een snelle omslag naar fossielvrije energie mét subsidiebeleid.
Zet in op aaneengesloten gebruiksgroen, versterk onze biodiversiteit en leg de nodige linken met landbouwbeleid.
Ondersteun land- en tuinbouwers om in te zetten op vernieuwde en klimaatbewuste technieken en productiemogelijkheden en bied hen voldoende beleidszekerheid hierin.