Jong engagement (h)erkennen
Jongeren engageren zich op heel uiteenlopende manieren in het jeugdwerk: als vrijwilliger, jobstudent, co-animator of via informele initiatieven. Dat engagement is van grote waarde voor henzelf én voor de samenleving. Toch staat het steeds meer onder druk.
Met dit advies vraagt de Vlaamse Jeugdraad om jong engagement breder te erkennen, beter te ondersteunen en toekomstgericht te versterken.
Het jeugdwerk vertrekt vanuit het talent en de goesting van jongeren. Het is een plek waar ze verantwoordelijkheid opnemen, vaardigheden ontwikkelen en zichzelf ontdekken. Toch wordt engagement vandaag minder vanzelfsprekend. Jongeren ervaren steeds meer tijdsdruk, financiële onzekerheid en administratieve drempels.
Ook hoe jongeren zich willen inzetten, verandert. Ze kiezen vaker voor kortere, flexibelere of informele engagementen. Die passen beter binnen hun leven, maar niet altijd binnen de klassieke structuren. Tegelijk leeft nog te vaak het idee dat engagement alleen “echt” is wanneer het volledig onbezoldigd en intrinsiek gemotiveerd is. Dat strookt niet met de realiteit waarin jongeren opgroeien.
Het jeugdwerk doet veel om jongeren te ondersteunen en te waarderen, maar kan dat niet alleen blijven dragen. Er is nood aan een breder maatschappelijk debat, aan aangepast beleid en aan meer ruimte om te experimenteren met nieuwe vormen van engagement. Alleen zo blijft jong engagement haalbaar en aantrekkelijk voor alle jongeren.
De innovatieve kracht van het jeugdwerk wordt door het beleid vaak geprezen, maar om die kracht te realiseren zijn mensen en middelen nodig. Zonder toekomstgericht beleid blijft engagement binnen het jeugdwerk vooral haalbaar voor jongeren met bepaalde privileges.
Wat bedoelen we met 'jongeren met een engagement'?
In dit advies spreken we bewust over ‘jong engagement’ in plaats van ‘vrijwilligerswerk’. Daarmee kiezen we voor een brede en inclusieve interpretatie.
Het gaat niet alleen om volledig onbezoldigd werk, maar om elk engagement dat jongeren opnemen binnen het jeugdwerk ongeacht het statuut. Door die brede benadering maken we ruimte voor diverse vormen van betrokkenheid, op maat van jongeren zelf. Want elke jongere heeft recht op vrije tijd én op jeugdwerk.
Het gaat dus over jongeren die een engagement opnemen in het jeugdwerk en:
· er geen vergoeding voor krijgen
· of een onkostenvergoeding krijgen
· of vergoed worden als jobstudent
· of een amateurkunstenvergoeding krijgen
· of een verenigingswerkvergoeding krijgen
· of er nog op een andere manier een vergoeding voor krijgen.
Enkele adviespunten
Houd het maatschappelijke debat over engagement breder dan louter intrinsieke en extrinsieke motivatie.
Voer het gesprek met jeugdwerk over de hedendaagse vrijwilliger zonder taboes voor moeilijke kwesties. Werk toe naar beleid, maatregelen en incentives.
Voer, samen met andere relevante sectoren, steunpunten en de overheid, een genuanceerd gesprek over de onkostenvergoeding van vrijwilligers.
Bewaar de balans tussen bezoldigd en onbezoldigd jeugdwerk.
Besef de impact van de beperkte vrije tijd en geef meer ruimte om engagement op te nemen.
Zet in op een warm lokaal jeugdwerkklimaat.
Onderzoek de kwantitatieve economische impact van het jeugdwerk, zonder er bestaansrecht aan te verbinden.
Hoe kwam dit advies tot stand?
In dit advies formuleren we een aantal concrete aanbevelingen. Die zijn tot stand gekomen na gesprekken met verschillende jeugdwerkorganisaties, organisaties in het sociaal-culturele volwassenenwerk die met vrijwilligers werken en verschillende steunpunten en koepels. Daarnaast hebben we gesprekken gevoerd met vakbonden, HIVA, JINT en JUGEND Für Europa.
Lees ook het artikel dat op sociaal.net verscheen!
In samenwerking met Groep Intro, VDS, WelJong en De Ambrassade.