Internationale Vrouwendag

8 maart, internationale vrouwendag. Een dag om vrouwen en vooruitgang te vieren, maar ook het ideale moment voor een reality check. Want hoewel er de afgelopen decennia al veel vooruitgang is geboekt: echte gendergelijkheid is er vandaag nog steeds niet. Nicole, Marwa, Noura en Leonie van de Vlaamse Jeugdraad beschrijven in dit opiniestuk hoe zij gendergelijkheid vandaag ervaren.

'Gendergelijkheid is voorlopig een illusie'

Op 8 maart is het Internationale Vrouwendag. We vieren vooruitgang, maar worden ook geconfronteerd met de harde realiteit. Vrouwen hebben meer rechten dan ooit, maar van echte gelijkheid is er voorlopig geen sprake. We boeken vooruitgang, maar dit is zeker niet het eindpunt. 

Intersectionaliteit & microagressies 

Als men denkt aan het feminisme, denkt men vaak aan het westers beeld dat veel vrouwen uitsluit. Echt feminisme hoort intersectioneel te zijn - zonder die inclusiviteit blijft het een geprivilegieerde vorm van feminisme. In de strijd voor vrouwenrechten mogen we niet negeren hoe discriminatie vrouwen van kleur, religieuze vrouwen, vrouwen in armoede en lgbtqia+-vrouwen extra zwaar treft.

Als we geen rekening houden met de volledige identiteit van vrouwen, minimaliseren - of erger - ontkennen we hun identiteit en de obstakels die zij bovenop het vrouw-zijn ervaren. Feminisme moet álle vrouwen vertegenwoordigen, dat zou vanzelfsprekend moeten zijn.

Niet-intersectioneel feminisme sluit de realiteit van veel vrouwen uit en negeert de dagelijkse vormen van discriminatie waarmee zij geconfronteerd worden. Dat uit zich niet alleen in structurele ongelijkheid, maar ook in kleine, schijnbaar onschuldige opmerkingen. Micro-agressies. Of beter gezegd, macro-agressies, want dit soort commentaar is wel degelijk kwetsend.

Seksistische opmerkingen of het bagatelliseren van je gevoelens met reacties als “ze bedoelen het niet zo”. Zodra je er iets van zegt, ben je niet de vrouw die voor zichzelf durft op te komen, maar word je bestempeld als de moeilijke of boze vrouw.

Deze opmerkingen maken duidelijk dat de strijd voor vrouwenrechten nog lang niet gestreden is. Er heerst een misvatting dat we gendergelijkheid bereikt hebben, omdat vrouwen een eigen bankrekening hebben en buitenshuis werken.

In werkelijkheid hebben deze verworvenheden slechts een eeuwenoude achterstand ingehaald. Ze komen niet voort uit de welwillendheid van mannen of politiek, maar zijn het resultaat van decennialange strijd door en voor vrouwen. 

Of de strijd dan voorbij is? Allesbehalve. Meer nog: we zien een zorgwekkende trend naar de terugkeer van het traditionele rollenpatroon. Op sociale media winnen ‘alfamannen’ aan populariteit. Figuren die verlangen naar een wereld waarin vrouwen hun waarde ontlenen aan het moederschap en het huishouden. Ze willen ontsnappen aan de ‘matrix’, een samenleving waarin vrouwen carrière maken. In hun ideale wereld zetten vrouwen zichzelf compleet opzij, opdat zij hun ‘picket fence dream’ kunnen beleven.

De onderdrukking van vrouwen komt niet alleen voor in woorden of achter de schermen. Het is een dagelijkse realiteit die zich uit in systematische discriminatie en geweld. In België geeft maar liefst één op drie vrouwen aan ooit slachtoffer te zijn geweest van partnergeweld. Wereldwijd is dit een van de grootste doodsoorzaken voor vrouwen.

Toch blijft dit fenomeen onderbelicht. Dit jaar alleen al werden er minstens 5.259 gevallen van partnergeweld geregistreerd in ons land, maar femicide - de moord op vrouwen vanwege hun geslacht – wordt nog altijd niet opgenomen in de officiële statistieken van de federale politie. Wat zegt dit over hoe ernstig onze maatschappij vrouwonveiligheid neemt? 

Terwijl het aantal gevallen van partnergeweld en femicides toeneemt, blijft de maatschappelijke reactie achter. Recent meldden zes jonge vrouwen nog (pogingen tot) verkrachting in het Brusselse Ter Kamerenbos. Een zoveelste noodkreet die onbeantwoord blijft. Zelfs in de 21e eeuw dragen vrouwen wereldwijd de levensgevaarlijke gevolgen van gendergerelateerd geweld - simpelweg omdat ze vrouw.

Deze verhalen en cijfers lijken alsof ze uit een horrorfilm komen, maar dit is allesbehalve fictief. De enige illusie is het idee dat we genoeg doen om deze problemen aan te pakken. Achter elk getal schuilt een vrouw die wordt getroffen door een systeem dat haar onvoldoende beschermt.

En toch geloven velen geloven dat geen actieve bijdrage leveren gelijkstaat aan onschuld. "Ik ben anders, ik doe dat niet." Neutraliteit is geen verdienste noch onschuld. Geen dader zijn is niet genoeg, het is het absolute minimum.

Leve 8 maart, een dag van erkenning én verzet. Een dag om niet alleen te herdenken, maar te handelen. Niet alleen te hopen, maar te eisen. Niet enkel te dromen, maar te vechten.