Advies Sociale Inclusie: toegang tot vrije tijd
Vrije tijd is een recht. Dat is internationaal vastgelegd in het Kinderrechtenverdrag en staat ook verankerd in verschillende Vlaamse en Belgische beleidsdocumenten. Toch ervaren in de praktijk heel veel jongeren obstakels bij het deelnemen aan vrijetijdsactiviteiten. Daarom schrijft de Vlaamse Jeugdraad dit advies.
Wat staat er in het advies?
Uit recent onderzoek bij meer dan 7000 jongeren is gebleken dat er systematische ongelijkheden zijn in de vrijetijdsparticipatie van de Vlaamse jeugd. 30 procent van de jongeren neemt geen deel aan een activiteit van een vereniging, minder dan 10 procent deed dat nog nooit. Vooral jongeren in maatschappelijk kwetsbare posities en jongeren uit de lgbtqia+-gemeenschap ervaren nog te vaak ongelijke vrijetijdskansen, drempels en uitsluitingsmechanismen.
Nochtans mogen we het belang van vrije tijd voor jongeren niet onderschatten. Het is niet alleen een recht, maar ook een fundamenteel onderdeel van welzijn en ontwikkeling. Hoewel vrije tijd altijd vrij moet blijven en nooit een verplichting mag worden, is het dus cruciaal dat iedereen – ongeacht achtergrond of situatie – gelijke kansen krijgt om deel te nemen aan vrijetijdsactiviteiten. Door vrije tijd toegankelijk te maken, investeren we in een samenleving waarin iedereen de kans krijgt om zich volledig te ontplooien en een actieve bijdrage te leveren, ongeacht hun startpositie.
“Mijn moeder is alleen, dus sowieso gaat een deel van het geld dat ik met mijn studentenjob verdien naar spullen voor het huis en boodschappen. Zelfs als ik zou willen, heb ik geen geld voor sport en zo.”
Hoe kwam dit advies tot stand?
De werkgroep Sociale Inclusie heeft hard gewerkt om de zorgen en perspectieven van jongeren mee te verzamelen op het terrein. Ze namen contact op met verschillende organisaties en jongeren, zoals 1001 Schakels, Uit De Marge, Publiq, Handelsschool Aalst, InclusieAmbassade, Çavaria, Bataljong, enzovoort. Die multidisciplinaire dialoog benadrukt dat vrije tijd een basisrecht is dat verder gaat dan ontspanning: het is een cruciale bouwsteen voor een inclusieve samenleving waarin iedereen de kans krijgt om zich ten volle te ontplooien.
Adviespunten
Vertrek vanuit intersectionaliteit. Kinderen en jongeren zijn meer dan een label of diversiteitskenmerk. Op die manier kun je de drempels die kinderen en jongeren ervaren erkennen en aanpakken.
Investeer in een integrale en intersectorale aanpak in de vorm van een actieplan Vrije Tijd. Geef dat plan vorm samen met kinderen en jongeren, en met aandacht voor doelgroepen die moeilijk hun weg vinden.
Zorg ervoor dat kinderen en jongeren naast doelgroepgerichte verenigingen ook aansluiting blijven vinden in andere vrijetijdsactiviteiten. Voorzie de nodige middelen en ondersteuning voor beide soorten werkingen.
Creëer kwaliteitsvolle ruimtes op maat van kinderen en jongeren voor ongeorganiseerde vrije tijd en garandeer de toegang tot die publieke ruimte.
Maak van de UiTPAS een gedragen Vlaams verhaal. Eén pas die overal gebruikt kan worden.
