Meertaligheid als kracht: jongeren vragen een en-en verhaal
Hoe kijken jongeren naar meertaligheid? Om dat te weten te komen, bevroeg de werkgroep Gelijke Kansen bijna 2500 jongeren tussen 12 en 30 jaar. De boodschap uit die bevraging is helder: jongeren zien meertaligheid als iets positiefs. Meer dan 90% vindt meertaligheid iets om trots op te zijn. Een grote meerderheid vindt dat verschillende talen onze samenleving rijker maken. Tegelijk geven ze aan dat die meertaligheid in de praktijk niet altijd gewaardeerd wordt.
De aandacht voor taal is vandaag sterk gefocust op het Nederlands. Denk aan initiatieven als Ieder kind taalheld of het ToTaalplan van minister Zuhal Demir (N-VA). Zo’n initiatieven zijn belangrijk, want Nederlands verbindt. Maar die focus mag niet betekenen dat andere talen minder ruimte krijgen.
'Trots op mijn taal'
Vlaanderen is meertalig en die talen maken een onmiskenbaar deel uit van het dagelijkse leven van kinderen en jongeren. In een grootschalige bevraging van de Vlaamse Jeugdraad, uitgevoerd door het Kenniscentrum Kinderrechten (KeKi- ondertussen heet deze organisatie STEKR) en Arteveldehogeschool, deelden 2.444 jongeren (11-30 jaar) hun ervaringen en meningen over meertaligheid in het onderwijs. Uit die bevraging blijkt dat meer dan 90% trots is op het feit dat ze meerdere talen spreken. Tegelijkertijd voelen veel jongeren dat die meertaligheid niet altijd gewaardeerd wordt, bijvoorbeeld op school.
In dit advies wil de werkgroep Gelijke Kansen van de Vlaamse Jeugdraad laten zien dat het ook anders kan. Meertaligheid is geen “of-ofverhaal”, maar een “en-enverhaal”. Nederlands leren én je thuistaal gebruiken kunnen perfect samen. Sterker nog: verschillende talen kennen helpt net om beter te worden in taal in het algemeen. En dus ook in het Nederlands.
“Daar liggen je roots in je taal, het is de connectie met waar je vandaan komt.”
Taal gaat bovendien over veel meer dan alleen communicatie. Je thuistaal is verbonden met je familie, je cultuur en je identiteit. Je taal vertelt dus ook veel over wie je bent. Als jongeren het gevoel krijgen dat die taal er niet mag zijn, heeft dat een impact op hoe zij zich voelen en hoe ze hun plek vinden in de samenleving.
Misverstanden
Er bestaan nog veel misverstanden rond meertaligheid. Bijvoorbeeld dat jongeren elkaar zouden uitsluiten als ze verschillende talen spreken, of dat sommige talen belangrijker zijn dan andere. Jongeren en onderzoek laten iets anders zien: als er duidelijke afspraken zijn, zorgt meertaligheid net voor meer verbinding. Niet minder.
Daarom roept de Vlaamse Jeugdraad scholen, jeugdwerk, lokale besturen en beleidsmakers op om anders naar taal te kijken. 👀 Blijf inzetten op Nederlands, maar geef ook ruimte aan andere talen. Zie meertaligheid als een kracht, niet als een probleem.
Een aantal aanbevelingen aan…
Scholen
Investeer in een gedragen talenbeleid en betrek je lesgevend team en je leerlingen.
Betrek ouders bij je werking en neem ook hen mee in het talenbeleid op school.
Zet in op kennis, socialisatie én identiteitsvorming in het leertraject van kinderen en jongeren.
Het jeugdwerk
Ontwerp een gedragen visie rond meertaligheid in je (koepel)organisatie en steun hiervoor op de expertise die al bestaat. Laat deze visie vertalen door jeugdwerkers, vrijwilligers, ouders en kinderen om ze aan te passen aan de lokale realiteit.
Lokale besturen
Doorbreek de eilanden van onderwijs-, vrijetijds- en welzijnsactoren. Investeer daarvoor in brugfiguren en lerende netwerken.
Vlaams beleid
Voer een discours gebaseerd op wetenschappelijk onderzoek, niet op maatschappelijke ongerustheid.
Zie testen en screenings als een manier om noden op te sporen en te analyseren waar extra ondersteuning nodig is. Zorg dan ook dat die doelgerichte ondersteuning geboden kan worden.