Jongeren en democratie: in gesprek met Alain Berset, Secretaris-generaal van de Raad van Europa
Noura Kaddaoui
Die vraag stond centraal tijdens een uitwisseling met Alain Berset en verschillende organisaties die werken rond participatie, beleid en maatschappelijke betrokkenheid. Tijdens de bijeenkomst deelden we ervaringen en dachten we samen na over wat vandaag goed loopt, maar ook waar we nog stappen kunnen zetten. Want hoewel jongeren vaak willen meedenken en -doen, is het niet altijd vanzelfsprekend dat we ook effectief een plaats krijgen in beleidsprocessen.
Samen met de Koning Boudewijnstichting mochten we als Vlaamse Jeugdraad de spits afbijten. In een korte voorstelling bracht ik onze werking en de stem van jongeren binnen in het gesprek. Als jongerenadviseur internationaal was het bijzonder waardevol om ervaringen te delen en te luisteren naar hoe andere organisaties met dezelfde uitdagingen omgaan. Ik voelde dat er een gedeelde bezorgdheid leefde: democratie staat onder druk, vertrouwen in beleid is niet vanzelfsprekend en jongeren zoeken steeds vaker andere manieren om zich te engageren.
Gedeelde uitdagingen
De Koning Boudewijnstichting vertelde wat meer over hun werk rond technologie en democratie, leiderschapsprogramma’s voor jongeren en het belang van onafhankelijke media. Het viel op hoe sterk de link tussen digitale ontwikkelingen en democratische weerbaarheid werd gemaakt.
Ook Infor Jeunes legde de nadruk op het belang van kwalitatieve, neutrale informatie voor jongeren, iets wat vandaag misschien belangrijker is dan ooit. Onze Franstalige tegenhangers, Forum des Jeunes, sprak dan weer over het versterken van vertrouwen tussen jongeren en beleid en de nood om jongeren niet alleen te informeren, maar hen ook echt een gelijkwaardige positie te geven in besluitvorming.
Een interessant moment kwam van het BELvue Museum, dat ons vanuit hun workshops met jongeren liet zien hoe prioriteiten verschuiven. Een thema als ecologie lijkt minder centraal te staan dan een paar jaren geleden, terwijl veiligheid, defensie en polarisatie meer op de voorgrond treden.
Het zette me aan het denken over hoe sterk media en maatschappelijke context beïnvloeden waar jongeren zich zorgen over maken. Het Itinera Institute bracht daar nog een belangrijke nuance bij: jongeren willen zich wel engageren, maar doen dat steeds vaker buiten klassieke participatiekanalen.
"Democratie wordt pas sterker wanneer jongeren niet alleen gehoord worden, maar ook daadwerkelijk mee aan tafel zitten en het beleid mee vormgeven."
Wat ik meeneem uit het gesprek
In de reactie van Alain Berset lag veel nadruk op de link tussen jeugd en democratie. Hij gaf aan dat jongeren nog te weinig aanwezig zijn aan beleidstafels en dat we daar samen verandering in moeten brengen. Ook stemrecht16 kwamen aan bod als mogelijke piste om participatie te versterken.
Wat bij mij vooral blijft hangen, is dat jongeren willen bijdragen aan de samenleving, maar vaak op andere manieren dan vroeger het geval was. Niet iedereen vindt zijn weg via traditionele structuren en dat vraagt van beleid en organisaties dat ze zich aanpassen en nieuwe vormen van engagement erkennen. Democratie wordt pas sterker wanneer jongeren niet alleen gehoord worden, maar ook daadwerkelijk mee aan tafel zitten en het beleid mee vormgeven.