Herexamen klimaatplan: "de overheid kan niet blijven uitstellen"
Caroline Herman, Joanna Wils, Daan Vandenberghe
Voor jongeren is juni een examenmaand. We blokken, leggen examens af en worden afgerekend op onze inzet. Maar terwijl wij onze deadlines halen, blijft de Belgische overheid achter.
30 juni 2024. Dat was de uiterste deadline om een geactualiseerd nationaal energie- en klimaatplan (NEKP) in te dienen. In zo'n plan legt elke EU-lidstaat uit hoe het de Europese klimaatdoelstellingen voor 2030 wil halen. Een jaar en twee gemiste deadlines later, heeft België nog altijd geen plan. Maar het klimaat wacht niet: tijd dat de overheid haar herexamen ernstig neemt.
Nood aan langetermijndenken
De Europese Unie vraagt die NEKP's niet zomaar. Een rechtvaardige, inclusieve en effectieve klimaattransitie vraagt zorgvuldige planning en een langetermijnvisie. Het gaat om het bouwen aan een toekomst waarin kinderen, jongeren en toekomstige generaties veilig kunnen leven.
"Niets doen zal ons uiteindelijk veel meer kosten. Klimaatverandering leidt niet alleen tot natuurrampen, maar zorgt ook voor voedselonzekerheid en gezondheidsproblemen waar we gezamenlijk de kosten van dragen."
In 2018 moest elke lidstaat een tienjarig NEKP opstellen, met de afspraak om het na vijf jaar te actualiseren. België diende in 2018 een plan in, maar slaagt er niet in om het te actualiseren.
Daarmee zijn we, samen met Estland en Polen, de slechtste leerlingen van de klas. Intussen dreigt een inbreukprocedure voor het Hof van Justitie.
Nood aan ambitie
De roep om meer daadkracht klinkt al jaren. Uit de NEKP-publieksbevraging blijkt dat een grote meerderheid van de bevolking een ambitieuze aanpak wil. Vooral jongeren eisen ingrijpende maatregelen die een toekomst garanderen met schone lucht, minder klimaatrampen en goede jobs. Maar zonder politieke actie, ontglipt die toekomst ons steeds meer.
Ook de Europese Commissie vraagt meer ambitie: België moet zijn uitstoot tegen 2030 met 47% verminderen ten opzichte van 2005. Dat is het minimum om de zwaarste gevolgen van klimaatverandering af te wenden.
Die Europese lat ligt relatief laag in vergelijking met de juridische verplichting die uit de Klimaatzaak is voortgevloeid: de reductiedoelstelling tegen 2030 lag daar op 55% in vergelijking met 1990.
De prijs van niets doen
Hoewel alle adviezen in dezelfde richting wijzen, lukt het voorlopig niet om een nationaal plan in te dienen. Zowel op het Vlaamse als het federale niveau wordt nog onderhandeld, maar het is onduidelijk of de plannen voldoende ambitieus zullen zijn.
"Met een ambitieuze toekomstvisie en een concreet plan kan België het verschil maken, en ervoor zorgen dat de Europese doelstelling gehaald wordt. "
Niets doen zal ons uiteindelijk veel meer kosten. Klimaatverandering leidt niet alleen tot meer natuurrampen, maar zorgt ook voor voedselonzekerheid en gezondheidsproblemen waar we gezamenlijk de kosten van dragen. Een sterk klimaatplan kan zorgen voor een gezondere leefomgeving, nieuwe jobs en meer economische veerkracht. Politici zijn het de jeugd en toekomstige generaties verschuldigd om nu daadkracht te tonen.
‘Brave Little Belgium?’
De NEKP's van de 23 lidstaten die wel tijdig indienden, zijn intussen geëvalueerd door de Commissie. Die evaluatie biedt hoop: als alle plannen uitgevoerd worden, daalt de uitstoot tegen 2030 met 54% - net niet genoeg om het Europese doel van 55% te halen. Met een ambitieuze toekomstvisie en een concreet plan kan België het verschil maken, en ervoor zorgen dat de Europese doelstelling gehaald wordt.
Met COP30 in Brazilië in aantocht is het nog crucialer dat het klimaatbeleid van de Europese Unie geloofwaardig is. In november kijkt de hele wereld toe hoe landen hun klimaatdoelen onder het Parijsakkoord aanscherpen. Met die nieuwe doelen aan de horizon vragen we de Vlaamse en federale regering om snel met een duidelijk langetermijnplan te komen om de 2030 doelstellingen te halen.
De jeugd rekent erop.