Beschermen doe je met kennis en begeleiding, niet met bangmakerij

Er is het afgelopen jaar al druk gediscussieerd over jongeren en hun sociale mediagebruik, zowel in België als in Europa. Beleidsmakers vroegen daarom advies aan de Hoge Gezondheidsraad, en dat advies is glashelder: een verbod op sociale media tot 16 jaar is niet nodig. Toch laait het debat opnieuw op, met voorstellen en politieke campagnes die vooral inspelen op angst en waarin weinig ruimte is voor nuance. Sociale media worden vergeleken met tabak, drugs of gif, en jongeren worden afgeschilderd als hulpeloze slachtoffers die geen enkele controle hebben over hun digitale leven. 

Nochtans vraagt de Hoge Gezondheidsraad in haar laatste advies expliciet om te stoppen met dit soort alarmistische vergelijkingen. Vergelijkingen met tabak of verslavende middelen zijn volgens hen niet wetenschappelijk onderbouwd en vervormen het debat. Dit soort campagnes creëeren paniek in plaats van inzicht en angst in plaats van hulp. 

Kansen en risico's

Wat jongeren wél zeggen, is dat ze nood hebben aan inspraak, begeleiding, ondersteuning en mediawijsheid. Uit onze recente bevraging bij meer dan 10.000 jongeren blijkt dat de digitale leefwereld voor hen even echt is als de offline wereld: daar ontstaan vriendschappen, daar maken ze huiswerk, daar ontdekken ze muziek, kunst of nieuwe interesses. Even vaak roept die wereld vragen op: over schermtijd, nieuws, onzekerheid, AI-beelden, enzovoort.  

Precies daar wringt het schoentje, want jongeren geven aan dat ze vaak alleen worden gelaten met die digitale risico’s. Ze worden verwacht om met alles te kunnen omgaan - van privacy-instellingen tot fake news en algoritmes - zonder echte ondersteuning of begeleiding. De mediawijsheid die ze op school meekrijgen, is niet altijd afgestemd op hun realiteit. Ze komt te laat, te weinig of sluit niet aan bij wat jongeren online meemaken. 

Beleid moet vertrekken vanuit jongeren en vanuit wetenschappelijke inzichten, zoals die van de Hoge Gezondheidsraad. Niet vanuit angst en emotie. Bovendien gelden de rechten van kinderen en jongeren - op informatie, participatie en bescherming - ook online.

Bescherming > Bangmakerij

In plaats van te investeren in slogans en verboden, moeten we collectief inzetten op mediawijsheid, verantwoordelijkheid van platformen, ondersteuning voor wie het moeilijk heeft en inspraak van jongeren bij alle beslissingen die over hun digitale leefwereld gaan.  

Daarom spreken wij ons resoluut uit tegen de angstzaaierij en paniekcampagnes die momenteel circuleren. Wij geloven in een samenleving waarin jongeren veilig, kritisch en vrij kunnen opgroeien, ook online.