Bootcamps, serieus?

Nu de storm over de scholierenprotesten weer even is gaan liggen, lijkt niemand zich nog af te vragen waarom die überhaupt is losgebarsten. “Krapuul” hier, “relschoppers” daar, en voor we het goed en wel beseften, lag er alweer een nieuwe zogezegde wonderoplossing op tafel: de bootcamps.  

Intussen verdwenen andere belangrijke signalen van jongeren opnieuw naar de achtergrond. Het debat verschoof naar straffen en bestraffen, terwijl de vraag waarom jongeren afhaken, boos worden of zich niet gehoord voelen, steeds minder ruimte kreeg. 

Daarover willen wij eens praten, beste politici. Echt praten. 

Niet om te ontkennen dat er een probleem is, daarover zijn we het eens. Er is schade, er zijn jongeren die over de schreef zijn gegaan en dat moet ook zo benoemd worden. Maar dat vraagt eerlijkheid en nuance, zodat het gedrag van een minderheid niet automatisch het beeld van een volledige groep gaat bepalen. 

Een oplossing die er geen is 

Een bootcamp klinkt misschien als een daadkrachtig antwoord, in de praktijk is dat het allerminst. Ten eerste omdat het nauwelijks uitvoerbaar is. Een grootschalig systeem van verplichte trajecten voor jongeren botst op een (u welbekend) probleem: te weinig plaats, te weinig personeel, te weinig infrastructuur. Zelfs wie het zou willen invoeren, loopt onvermijdelijk vast op de realiteit. 

Maar nog veel belangrijker is dat dit voorstel de kern van het probleem compleet mist. Nog veel belangrijker is dat dit voorstel de kern van het probleem compleet mist. Rellen en vandalisme gaan zelden over een gebrek aan discipline. Meestal zijn ze het resultaat van een opeenstapeling van factoren, zoals schooluitval, armoede, instabiele thuissituaties, weinig toekomstperspectief en hulp die te laat of onvoldoende komt wanneer het misloopt.   

Wie daarop antwoordt met een bootcamp, reduceert een complex maatschappelijk probleem tot een individueel gedragsprobleem.  

Dat is het niet. 

Signalen uit het jeugdwerk 

Het jeugdwerk waarschuwt hier al langer voor. Jongeren die strafbare feiten plegen, doen dat zelden zonder voorgeschiedenis. Vaak groeien ze op in armoede, krijgen ze minder kansen op school, leven ze met stress of werkloosheid in het gezin of in een moeilijke thuissituatie. Daarbovenop is er vaak een gebrek aan veilige plekken en zinvolle vrijetijdsbesteding. 

Dat is waar het wringt, want tegelijk ontbreekt het aan alles wat nodig is om die situatie te keren: te weinig leerkrachten, te weinig plaatsen in de jeugdhulp en in voorzieningen voor jongeren met complexe noden, te weinig toegang tot psychologische ondersteuning en te weinig ruimte binnen justitie om écht op maat te werken.  

Tussen symptoom en structureel beleid 

De echte keuze is niet tussen streng of laks, maar tussen symptoombestrijding en beleid dat de oorzaken durft aan te pakken. Beleid dat investeert in de systemen die er al zijn om kinderen en jongeren te ondersteunen, op te vangen, kansen te geven en bij te sturen wanneer het fout loopt. 

In plaats van in te zetten op wat structureel verschil maakt, gaat de energie vandaag naar verontwaardiging, polarisatie en snelle slogans. Een bootcamp past in die reflex, maar biedt geen antwoord op de onderliggende problemen. Zolang het debat stokt bij “discipline”, blijven we in hetzelfde rondje draaien. En blijven leerkrachten, hulpverleners, jeugdwerkers en het middenveld de gaten vullen die al lang politiek gedicht hadden moeten worden. 

Wij vragen ons af, beste politici... 

Wanneer durven jullie eindelijk verantwoordelijkheid op te nemen? We horen de verontwaardiging wanneer het misloopt, maar wanneer het over écht duurzame oplossingen moet gaan, blijft het te stil.  

Wie durft beleid afdwingen dat naast straffen ook fundamenteel inzet op preventie, en daar ook voor uitkomen? Wie durft toegeven dat dit debat vandaag te vaak wordt bepaald door de luidste slogan, in plaats van door wat werkt? Wie van jullie neemt het op voor jongeren in plaats van hen in het verdomhoekje te plaatsen? Wie maakt hen duidelijk dat we hen nooit zullen laten vallen? 

It takes a village to raise a child, wordt vaak gezegd. Wat ons betreft, vraagt dat ook een samenleving en haar leiders om verantwoordelijkheid op te nemen.