Onze reactie op het regeerakkoord én een primeur: onze eigen prioriteiten

Wachten wordt beloond, want we hebben een nieuwe Vlaamse regering en dus ook een nieuwe minister van Jeugd. Welkom minister Depraetere, we kijken er enorm naar uit om samen met jou aan beter jeugdbeleid te werken. Je kan op je beide oren slapen, wij hebben alvast een memorandum rond 20 verschillende thema’s en een stevig archief aan adviezen om je te inspireren.

Wij lazen ondertussen wat er in het regeerakkoord staat voor kinderen, jongeren en hun organisaties, en dat was heel wat, zowel binnen het beleidsdomein Jeugd, als over alle beleidsdomeinen heen.

Het beleidsdomein Jeugd in het regeerakkoord

Het beleidsdomein Jeugd staat kort en krachtig beschreven in het regeerakkoord. We lezen heel wat fijne en ambitieuze maatregelen, zoals onder andere:

• de erkenning van het belang van het jeugdwerk als een veilige en stimulerende plek waar jongeren zich ten volle kunnen ontwikkelen. Want jeugdwerk draagt, gewoon door er te zijn, zo al bij aan het mentaal welzijn van kinderen en jongeren;

• de ambitie om een globale langetermijnvisie op jeugdinfrastructuur te ontwikkelen, aan de hand van een sterk masterplan;

• de wens om jeugdwerk voor iedereen toegankelijk te maken, want jeugdwerk is een recht voor ieder kind en elke jongere!

• de blijvende inzet om steden en gemeenten te stimuleren om hun eigen beleid ook kindvriendelijk in te vullen, gesteund op participatie van kinderen en jongeren;

• de stappen die gezet zullen worden om regulitis aan te pakken en planlast voor jeugdwerkers te verminderen;

• de focus op het Vlaams Jeugd- en Kinderrechtenbeleidsplan als de hefboom voor een kindvriendelijke samenleving, over alle Vlaamse beleidsdomeinen heen.

Het is duidelijk dat er veel grote en belangrijke werven op de agenda staan, en we kijken er naar uit om hierin constructief de stem van kinderen, jongeren en het jeugdwerk te laten horen.

Helaas zien we ook één specifieke beleidsmaatregel opduiken waar we teleurgesteld in zijn, met name de keuze om de uitzondering op het uittreksel van het strafregister voor vrijwilligers in het jeugdwerk af te schaffen.

Rond de regelgeving rond het uittreksel van het strafregister hebben we de afgelopen jaren twee adviezen geschreven. Enerzijds benadrukten we in onze adviezen hoe belangrijk het is om aan een kwalitatief integriteitsbeleid te werken dat focust op preventie door middel van vormingen, kennisdeling, toolkits en laagdrempelige informatie. Hoe meer hierin geïnvesteerd wordt, hoe beter. Daarnaast betwijfelen we ten sterkste of een verplichting van het voorleggen van een uittreksel uit het strafregister voor elke vrijwilliger z’n doel wel zal bereiken, om verschillende redenen:

• de vrees dat de verplichting een vals gevoel van veiligheid zal geven;

• problemen met het beschermen van de privacy van vrijwilligers;

• de tijd en energie die naar deze opvraging/voorlegging zou moeten gaan, kan beter worden geïnvesteerd in vormingen, kennis en inhoud rond het thema integriteit;

• de vrees dat de maatregel een “kop in het zand”-effect zal genereren bij de overheid (vanuit de redenering dat de opvraging voldoende is om grensoverschrijdend gedrag te vermijden);

• de extra drempels die de opvraging/voorlegging zal opwerpen om vrijwilliger te worden in het jeugdwerk.

Moest de uitzondering echt afgeschaft worden, hopen we dat we snel in gesprek kunnen gaan met onze nieuwe minister en haar medewerkers, zodat we samen kunnen nadenken of en hoe dit op een doeltreffende, efficiënte manier kan, met oog voor het DNA van het jeugdwerk en met de veiligheid van kinderen, jongeren en vrijwilligers als prioriteit. Daarnaast blijven we geloven in meer preventie, ondersteuning en sensibilisering.

Wat staat er nog in het regeerakkoord met belang voor kinderen, jongeren en hun organisaties?

Een nieuwe regering betekent niet enkel nieuwe doelstellingen voor het beleidsdomein Jeugd, maar een nieuw regeerakkoord voor alle domeinen.

Het kersverse akkoord maakt duidelijk dat de Vlaamse regering kinderen en jongeren ziet als een belangrijke doelgroep over domeinen heen, en daar kunnen we alleen maar blij om zijn. De aandacht voor het Vlaams Jeugd- en Kinderrechtenbeleidsplan als tool hiervoor stelt ons hoopvol dat dit ook in de praktijk gebracht kan worden.

We lezen plannen om fors te investeren in Welzijn, zowel in kinderopvang, jeugdhulp, zorg voor mensen met een handicap als preventie rond mentaal welzijn. Ook sociale woningen en mobiliteit staan hoog op de agenda met ambitieuze plannen. Allemaal thema’s waar ons adviezen van de laatste jaren duidelijk gehoord zijn!

Wel stellen we ons een aantal kritische en bezorgde vragen bij sommige specifieke maatregelen en hun mogelijk effect op het waarborgen van de kinderrechten. Zo kijken we onder andere bezorgd naar de klimaatpauze die de Vlaamse regering naar voor schuift, en naar de afzwakking van bestaande verplichtingen uit het huidige klimaatbeleid. De urgentie van de klimaatcrisis roept niet om minder, maar meer ambitie.

Daarnaast lezen we doorheen het regeerakkoord verschillende maatregelen die uitgaan van een discours van controleren, dwingen en bestraffen, in plaats van helpen, ondersteunen en niet loslaten. Denk aan de bestraffende maatregelen in het onderwijs voor ouders en gezinnen die niet kunnen aantonen binnen het jaar Nederlands te leren, of voor ouders die geen schoolboeken of volle brooddozen meegeven met hun kinderen – wie garandeert dat kinderen hier niet zelf de dupe van worden? Maar ook de keuze om de Vlaamse gemeenschapsinstellingen weg te halen onder Welzijn en onder te brengen bij Justitie doet ons vrezen voor een verdere koerswijziging, die minder aandacht legt op de ondersteuning en ontwikkeling van jongeren die het nodig hebben, en meer focust op straffen. Dat het nu mogelijk zou worden om kinderen die jonger dan 12 jaar zijn op te sluiten in een gesloten instelling, is daarbij een absolute alarmbel.

Dit alles doet ons vrezen dat de gelijke kansen, of sterker: de rechten van elk kind en elke jongere, ook in kwetsbare situaties, niet gewaarborgd dreigen te worden. We hopen dat in de komende beleidsnota’s op elk moment de kinderrechten als kompas gehanteerd zullen worden, en specifieke maatregelen herbekeken kunnen worden. We reiken zelf alvast de hand uit om dit gesprek aan te gaan.

En aan onze nieuwe minister van Jeugd en de voltallige Vlaamse Regering, we komen graag over de vloer in de komende weken en maanden. Want beleid kind- en jeugdvriendelijk invullen, daar kunnen wij jongeren als ervaringsdeskundigen jullie wel wat in helpen!

Beste minister Depraetere en collega’s, tot heel snel?