Wij maken ons zorgen.

Er lijkt maar geen einde te komen aan het nieuws over seksueel geweld en grensoverschrijdend gedrag. De constante stroom aan berichten maakt jongeren bang en ongerust. Begrijpelijk, want deze verhalen blijven niet beperkt tot het nieuws – ze horen, zien en ervaren het ook in hun eigen omgeving.

Hoezo moeten jongeren zich vragen stellen als:

"Hoe veilig is het om uit te gaan?"
"Hoe kunnen we onszelf beschermen?"
"Hoe zorgen we ervoor dat dit ons niet overkomt?"
"Hoe geraken we veilig thuis vanavond?".

Hoezo doet maar 4% van de slachtoffers van seksueel geweld aangifte bij de politie?*

Draagt de samenleving hier geen verpletterende verantwoordelijkheid in?

Uiteraard hebben we als samenleving de verantwoordelijkheid om jongeren te informeren, te ondersteunen en veilige plekken te creëren waar ze hun vragen en zorgen kunnen delen. Seksuele integriteit, grenzen en wederzijdse toestemming mogen geen taboe zijn. Ze moeten basiskennis zijn voor iedereen.

Onderzoek toont aan dat jongeren die een degelijke seksuele opvoeding krijgen, minder kans lopen op grensoverschrijdend gedrag – zowel als slachtoffer als als pleger. Organisaties zoals Pimento en Punt vzw spelen hierin een cruciale rol, maar ook het onderwijs draagt een belangrijke verantwoordelijkheid.

Ook de pers draagt bij aan hoe wij als samenleving omgaan met dit thema. Door zorgvuldig, genuanceerd en feitelijk te berichten, kan ze bijdragen aan bewustwording zonder onnodige onrust te creëren.

Het is duidelijk dat er beleidsmatig dingen moeten veranderen. In ons advies 'Vlaams Meldpunt Grensoverschrijdend gedrag' (2024) riepen we alle sectoren op om een krachtdadig integriteitsbeleid te implementeren, bestaande uit een sterk kwaliteits-, preventie- en reactiebeleid.

In datzelfde advies vragen we om sterker in te zetten op de ondersteuning en begeleiding van jongvolwassenen rond het juist leren inschatten van grenzen.

In ons advies Jongeren en Politie (2021) roepen we op om naast juridische, ook emotionele ondersteuning te verzekeren. 

Want ook na het proces moeten we plegers en slachtoffers blijven ondersteunen, om nieuwe feiten en meer slachtoffers te voorkomen. Slachtoffers hebben recht op langdurige (gratis) hulpverlening om de feiten en hun trauma te verwerken. Plegers moeten de verantwoordelijkheid nemen om hun gedrag en de aangerichte schade te begrijpen.

Een doordachte combinatie van verantwoordelijkheid, begeleiding en waar nodig sancties, is essentieel voor een structurele aanpak van seksueel grensoverschrijdend gedrag. Herstelgerichte trajecten kunnen niet alleen helpen herhaling te voorkomen, maar ook bijdragen aan een veiligere samenleving voor ons allemaal.

De Vlaamse Jeugdraad gaat met dit thema aan de slag. We roepen beleidsmakers op om hetzelfde te doen.

*Universiteit Gent. (2023, november 28). Onderzoek: Eén op vijf vrouwen in België slachtoffer van verkrachting. UGent. https://www.ugent.be/nl/actueel/persberichten/persbericht-onderzoek-seksueel-geweld-in-belgie