Verticale overleggen 2025: Dit bespraken we met de Vlaamse ministers

Verticaal overleg? Wa’s da?

Elke Vlaamse minister is verantwoordelijk voor een bepaald beleidsdomein, zoals onderwijs, welzijn, cultuur of mobiliteit. Elk jaar moeten zij binnen hun eigen domein nadenken over hoe ze rekening houden met jeugd- en kinderrechten in hun beleid.

Om dat goed te doen, wordt van alle ministers van de Vlaamse regering verwacht dat zij jaarlijks een verticaal overleg organiseren. Dat is een bijeenkomst waarop het kabinet bespreekt hoe jeugd- en kinderrechten een plaats zullen krijgen binnen hun beleid. 

Een verticaal overleg vindt altijd plaats ter voorbereiding van:

• de beleidsnota: een document waarin onze ministers uitleggen wat hun plannen zijn voor de komende jaren,
  

• de beleids- en begrotingstoelichting: hierin vertellen ze hoeveel geld daarvoor nodig is en hoe dat geld besteed zal worden.

Het verticaal overleg is ook decretaal verankerd in het jeugddecreet. In dit decreet staat (onder andere) dat zowel de Vlaamse Jeugdraad als het Kinderrechtencommissariaat aanwezig moeten zijn op zo’n overleg. 

Hieronder lees je een korte samenvatting van wat er dit jaar allemaal aan bod kwam tijdens die gesprekken.

18 februari: verticaal overleg op het kabinet van minister Depraetere

Viceminister-president van de Vlaamse Regering en Vlaams minister van Wonen, Energie en Klimaat, Toerisme en Jeugd

We spraken over advies van het Kinderrechtencommissariaat rond de Beleidsnota Jeugd, en ook het Masterplan Jeugdkampen kwam aan bod. Dat plan moet ervoor zorgen dat kamporganisatoren, kampuitbaters en lokale overheden beter samenwerken en duidelijke afspraken maken. We benadrukten dat er extra aandacht moet gaan naar een positief en veilig kampklimaat, inclusiviteit (elke jongere moet mee op kamp kunnen!) en betaalbare kampen.

Daarnaast bespraken we ook de nood aan goede infrastructuur en voldoende middelen om het jeugdwerk te ondersteunen.

Ook het internationaal jeugdbeleid en thema’s zoals klimaat en energie zijn de revue gepasseerd. We herhaalden onze belangrijkste klimaataanbevelingen op basis van onze adviezen, en stelden vast dat er al een aantal overeenkomsten zijn met de plannen van minister Depraetere. Al is er zeker nog werk aan de winkel!

Tot slot benoemden we ook onze primaire adviespunten over wonen, een ander belangrijk beleidsdomein van de minister.

14 maart: overleg op het kabinet van minister Diependaele

Minister-president van de Vlaamse Regering en Vlaams minister van Economie, Innovatie en Industrie, Buitenlandse Zaken, Digitalisering en Facilitair Management

Op het kabinet Diependaele ging het gesprek over mentaal welzijn en de link met smartphones en sociale media. We hadden het ook over het recht op deconnectie, want net als werknemers hebben leerlingen het recht om soms helemaal offline te zijn (zucht, weer een Smartschool-melding!).

Ook stemrecht vanaf 16 jaar kwam ter sprake. 16 en 17-jarigen mogen op dit ogenblik alleen stemmen voor de Europese verkiezingen, terwijl lokale en nationale verkiezingen net dichter bij hun leefwereld staan.

Tenslotte bespraken we het belang van vrijwillig engagement, benadrukten we dat het jeugdwerk nood heeft aan voldoende middelen en verduidelijkten we de rol van onze internationale jongerenvertegenwoordigers.

11 maart: overleg op het kabinet van minister Crevits

Viceminister-president van de Vlaamse Regering en Vlaams minister van Binnenland, Steden- en Plattelandsbeleid, Samenleven, Integratie en Inburgering, Bestuurszaken, Sociale Economie en Zeevisserij

Op het kabinet van minister Crevits kwamen verschillende belangrijke thema’s aan bod. We stelden onze adviezen voor over een breed jeugdbeleid en gingen opnieuw in op het stemrecht vanaf 16 jaar.

Ook onze visie op de digitale leefwereld van kinderen en jongeren stond op de agenda. We bekeken recente evoluties, evalueerden bestaande regels en benadrukten één duidelijke boodschap: jongeren moeten meer inspraak krijgen in de vormgeving van hun online leefwereld.

Daarnaast lichtten we een lopend advies toe over klimaat en duurzame voeding.

We vroegen ook aandacht voor gerichte investeringen in kwaliteitsvolle kinderopvang. Die moet niet alleen de ontwikkeling en vrije tijd van kinderen centraal stellen, maar ook toegankelijk zijn voor alle gezinnen – zeker voor kwetsbare ouders en kinderen met specifieke zorgnoden.

12 maart: overleg op het kabinet van minister Brouns

Vlaams minister van Omgeving en Landbouw

Op het kabinet Brouns brachten we onze standpunten over het Vlaams Energie- en Klimaatplan (VEKP) en klimaatrechtvaardigheid naar voren. 

We benadrukten het belang van duidelijke en eerlijke informatie voor jongeren over klimaatverandering: jongeren moeten niet alleen begrijpen wat er aan de hand is, maar ook weten hoe ze zelf kunnen bijdragen aan oplossingen.

Verder trokken we aan de alarmbel over subsidies die nog steeds schadelijke landbouwpraktijken ondersteunen, en bezorgden we het kabinet een korte preview van ons advies over (de impact van voeding op) het klimaat. De minister vertelde nog dat er 80 miljoen euro wordt vrijgemaakt voor gezonde schoolmaaltijden — goed nieuws dus!

In het nieuwe Jeugd- en Kinderrechtenbeleidsplan wordt ‘ruimte’ een belangrijk speerpunt, en dus kwam ook dit thema aan bod. Binnen dit thema is het extra belangrijk om aandacht te besteden aan:

• informatie op maat van jongeren,

• openbare ruimte die inclusief is voor iedereen,

• meer begrip en verdraagzaamheid voor jongeren in de publieke ruimte,

• vlotte, zelfstandige mobiliteit

18 maart: overleg op het kabinet van minister De Ridder

Vlaams minister van Mobiliteit, Openbare Werken, Havens en Sport.

In haar beleidsnota gaf de minister aan werk te willen maken van een Kindnorm in het mobiliteitsbeleid. Dat betekent dat de verkeerssituatie wordt ingericht vanuit het perspectief van kinderen. Verschillende mobiliteits- en jeugdorganisaties werken momenteel aan een visietekst hierover. We stelden de eerste versie al even voor, bespraken waar er aanknopingspunten zijn bij het Departement Mobiliteit, en nodigden de minister uit om de Kindnorm officieel te ondertekenen op 28 april, tijdens de inspiratiedag van het Netwerk Duurzame Mobiliteit.

We benadrukten dat autonome mobiliteit superbelangrijk is voor kinderen en jongeren en vroegen om dit op te nemen in het Jeugd- en Kinderrechtenbeleidsplan. Zeker omdat ‘Ruimte om jong te zijn’ daar al als prioriteit wordt genoemd!

De overstap naar duurzamer vervoer blijft een grote uitdaging, en openbaar vervoer is daarin cruciaal. We vroegen uitleg over de recente prijsverhogingen bij De Lijn, en wilden vooral weten waarom scholieren meer moeten betalen terwijl studenten dat niet hoeven. 

We zijn blij dat de minister werk wil maken van integratie van tickets tussen verschillende vervoersmaatschappijen. Dat is een belangrijke stap richting gebruiksvriendelijker en duurzamer vervoer.

Wat vrije tijd betreft, stelden we ons advies rond sociale inclusie ook hier voor. Een belangrijk punt daarin is de UIT-pas, die sport en vrije tijd goedkoper maakt op lokaal niveau. We vroegen de minister om lokale besturen aan te moedigen om de UiT-pas breder in te zetten én om het systeem grondig te evalueren.

Tenslotte vroegen we extra aandacht voor vrije zwemzones en riepen we op om de nieuwe regels daarover beter bekend te maken. Zeker in steden is er een grote nood aan veilige plekken om te zwemmen. Ook het zwembeleid kwam aan bod. Er zijn momenteel te weinig zwembaden, en steeds minder kinderen en jongeren leren goed zwemmen. De minister gaf aan dat de nieuwe minimumdoelen in het onderwijs meer nadruk leggen op zwemvaardigheid.

21 maart: overleg op het kabinet van minister Demir

Vlaams minister van Onderwijs, Justitie en Werk

Het jeugdwerk zit met meer vragen en bezorgdheden dan antwoorden wat betreft het uittreksel strafregister. We vroegen het kabinet om de invoering zo efficiënt en effectief mogelijk te laten verlopen, zodat er zo veel mogelijk tijd naar preventie en integriteitsbeleid kan gaan binnen het jeugdwerk. Daarbij hebben we ook benadrukt dat het belangrijk is dat deze beslissing geen extra regeldruk creëert voor vrijwilligers.

Verder werd de brug tussen onderwijs en de arbeidsmarkt besproken, met de vraag om jongeren beter voor te bereiden op werk. Veel jongeren die pas zijn afgestudeerd, zijn nu onvoldoende in staat om zich op de arbeidsmarkt te oriënteren.

25 maart: overleg op het kabinet van minister Van Achter

Vlaams minister van Brussel en Media

We overhandigden de eerste versie van ons standpunt over de digitale leefwereld van kinderen en jongeren, dat intussen ook officieel gepubliceerd is.

Mediawijsheid was een van de grootste thema's tijdens het overleg met minister Van Achter. Ze vertelde dat er al plannen zijn over een beleid rond mediawijsheid, mogelijk in de vorm van een actieplan. Wat er precies in zal staan, is nog niet beslist. Maar de minister erkende onze stem in het debat en beloofde ons actief te betrekken bij de verdere uitwerking.

Over het voorgestelde verbod op sociale media voor -16-jarigen waren we duidelijk: jongeren moeten zelf inspraak krijgen in het debat. Het smartphoneverbod op school kwam niet aan bod, aangezien dit onder minister Demir valt, maar we waren blij om te merken dat minister Van Achter ons standpunt serieus neemt!

We vernamen ook dat VRT extra middelen krijgt om in te zetten op jeugdinformatie en dat de minister wil investeren in positievere beeldvorming over Brussel.  

3 april: overleg op het kabinet van minister Gennez

Vlaams minister van Welzijn en Armoedebestrijding, Cultuur en Gelijke Kansen

We werden uitgenodigd op het kabinet van minister Caroline Gennez om ons advies sociale inclusie: toegang tot vrije tijd voor te stellen. We stelden onze belangrijkste adviespunten voor, pleitten voor meer vrijetijdskansen voor kinderen en jongeren, wezen op de bestaande drempels wat betreft de toegang tot vrije tijd en vroegen ook hier om van de UiT-PAS een gedragen Vlaams verhaal te maken: één pas die overal gebruikt kan worden. 

Het overleg omtrent de bevoegdheid Welzijn van minister Gennez volgt later in juni.

10 maart: overleg op het kabinet van minister Weyts

Viceminister-president van de Vlaamse Regering en Vlaams minister van Begroting en Financiën, Vlaamse Rand, Onroerend Erfgoed en Dierenwelzijn

Tijdens het overleg met minister Weyts kwamen heel wat knelpunten en voorstellen aan bod rond jeugdbeleid, welzijn en regelgeving. Welzijnsorganisaties die onder het jeugddecreet vallen, ervaren zowel financiële als inhoudelijke druk. Ook jeugdwerkers lopen tegen verwachtingen aan die vaak niet stroken met hun dagelijkse realiteit.

We pleitten voor voor meer middelen voor het Jeugd- en Kinderrechtenbeleidsplan (JKP) en een transparante opvolging van de budgetten. Binnen het welzijnsbeleid benadrukten we het belang van een duidelijke shift naar preventie. Dat vraagt om extra investeringen in initiatieven zoals Overkop, kinderopvang en geestelijke gezondheidszorg. We hadden het ook over de indexering van de werkingsmiddelen voor het jeugdwerk. Helaas werd ons meegegeven dat hier deze legislatuur geen werk van zal worden gemaakt.

Ook de Vlaamse Rand kwam werd onder de loep genomen. Jeugdorganisaties botsen daar op grootstedelijke uitdagingen zoals taaldiversiteit, een gebrek aan infrastructuur en het verdwijnen van lokale jeugdwerkingen. Zij hebben nood aan extra ondersteuning, meer toegankelijke middelen uit het Randfonds en aandacht voor het behoud van het Nederlands als werkingstaal.

We legden ook de groeiende administratieve last voor kleine verenigingen op tafel en riepen op tot vereenvoudiging van onder andere e-facturatie, UBO-registraties en bankzaken. Daarnaast lieten we de minister ook weten dat de jeugdwerksector actief betrokken wil worden bij het traject Vlaanderen Vereenvoudigt.